అనంతపురం -2009

మరొకరి పెళ్లి. మరో ఊరు. మళ్ళీ పోస్టు. Sigh!

“.. if you plucked a special moment from life and framed it, were you defying death, decay and the passage of time, or were you submitting to them?” అని ఒర్హాన్ పాముక్ నిలదీశారు మొన్నే ’ఇస్తాన్‍బుల్’ లో! క్షణాలని బంధించటం  అంటే కాలపు ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోతూనే దానికి ఎదురునిలువటం. ఈ క్షణాన్ని రాబోయే ఎన్నో క్షణాలు ఆర్తితో చూసుకునే వీలు కలిపించటం. ఈ క్షణంలో ఆగిపోయే వెసులుబాటు లేక, అలా అని దాని అస్థిత్వాన్ని మర్చిపోయే ప్రమాదాన్ని విస్మరించలేక, ఉన్న పరిమితుల్లో చేసే ప్రయత్నం! కెమరాతో నచ్చినవి బంధించటం ఒక కళ. అందులో నాకు ఓనమాలు రావు సరి కదా, ఆ కళలో ఒక ప్రాధమికమైన ఇబ్బందిని ఎదుర్కుంటూ ఉంటాను. కళ్ళు మూసుకొని నాకు ప్రీతి కలిగించే క్షణాలు నెమరవేసుకుంటున్నప్పుడు, అవి కాస్తా నేను లెన్స్ లో నుండి చూసినట్టు గుర్తొస్తే.. నచ్చదు. అందుకే నేను ఫోటోలకి దూరం. కాకపోతే బంధించాలన్న యావ పోక, ఇలా అక్షరాలను ధారపోయడం. అదీ కాక, రాత్రి పూట చిమ్మ చీకటి విశేషాలను ఏ కేమరా బంధించగలదు కనుక అని రవ్వంత పొగరు కూడానూ.

బస్సు ప్రయాణం అనగానే నిద్ర బస్సెక్కి కూర్చుంటుందేమో, రమ్మన్నా రాదు. నిద్ర పోకపోవడం వల్ల కలిగే ఏకైక ప్రయోజనం స్వీయ దర్శకత్వాన కలలు కనడం. బస్సంతా చీకటి, ఎక్కడో ఒకటీ-అర లైట్లతో నిశ్శబ్ధం కప్పుకొన్నట్టుంది బస్సు. అర్థరాత్రి కావస్తోంది కాబట్టి, వీధి దీపాలు తప్పించి మరో వెలుతురు లేదు. రోడ్లన్నీ నిర్మానుష్యంగా నిద్రావస్థలో ఉన్నాయి. మూసేసిన కొట్ల షటర్లపై తేలిపోయే నారింజపండు రంగు వెలుతురు పడుతూ ఉంది. ఫుట్‍పాతులు “మేమున్నాం ఇక్కడా” అని ఏకరవు పెట్టేంత స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. ఎక్కడో చోట ఏదో హోటెల్ తప్పించి నగరం మొత్తానికి బిస్తరేసేసింది. అలసిసొలసి కాసేపు ఆదమరచి నిద్రపోతుంది.

ఊరు దాటాం! ఇప్పుడిక ప్రతీదీ వింతే నాకు. విశాలమైన మైదానాలు – రాళ్ళూ రప్పలూ, అడ్డదిడ్డంగా మొలచిన గడ్డి మీద నిండు పున్నమి వెన్నల – అబ్బ, చూసి ఊరుకోవాలి కానీ, ఇప్పుడు చెప్పితీరాలనుకుంటే ఎన్ని పదాలను అందంగా అమర్చగలగాలి.  చిటికెడు కటిక నలుపు రంగులో ఓ రెండు మూడు చుక్కల తెలుపు రంగుని కలిపితే వచ్చే వర్ణం – అందులో ఏదీ స్పష్టం కాదు. అలా అని చీకట్లోనూ కలిసిపోవు. ఆకారాలు తెలుస్తాయి, మసగ్గా – ఇది రాయి, అది చెట్టు, అది కొండ, అక్కడో దారి – ఇలా అన్నింటినీ గుర్తుపట్టచ్చు. నలుపులో ఉన్న అందాన్ని ఆవిష్కరించడానికే రాత్రి ఉంటుందేమో. కనుచూపుమేర కనిపిస్తున్న మైదానం ఓ చోట ఆగిపోతుంది. అక్కడ నుండి ఆకాశం! చూస్తున్న కొద్దీ ఆకాశం. ముసుగు తన్ని పడుకోవడం చాలా మందికి ఇష్టమై ఉండచ్చు. కానీ నాకు ముసుగులో కూర్చునో, పడుకొనో ఏదైనా చెయ్యాలీ అని. చీకట్లో చదువుకోగలిగితే ఎంత బాగుణ్ణు కదూ! భూమి కూడా ఆకాశమనే ముసుగులో (a dome of blue glass) ఉన్నట్టు అనిపించింది.  కాకపోతే, మరీ మొహం మీదొకొచ్చి ఊపిరాడనివ్వని ముసుగు కాదు, ఆ ముసుగులో అనంత జీవ కోటి ఊపిరిపీల్చుకునేంతగా!

ఆకాశానికేసి చూస్తూ ఉంటే నిండైన చందమామ. నిజం చెప్పాలంటే నిండుగా అవ్వటానికి ఒక్క స్ట్రోక్ తక్కువ అయిన చందమామ! నేను చూడనంత సేపూ ఏం చేస్తాడో ఏమో కానీ, చూస్తే పాపం, ఆట మొదలు. కాసేపు ముందుకెళ్ళి పోయి, కాసేపు వెనక నుండి గబగబా పరిగెడుతూ, కొద్ది సేపు మేఘాల చాటున, మరి కొద్ది సేపు నాకంటికి కనిపించడానికి వీలు లేకుండా! ’పోయాడులే’ అనుకొన్న క్షణాన ప్రత్యక్షమవుతాడు.’ఇక్కడే ఉన్నాడ’న్న ధీమాతో ఉన్నప్పుడు మాయమైపోతాడు. మర్చిపోవటానికి ప్రయత్నించటం ఓ నరకం. ఎదురుచూస్తూ ఉండిపోవడం మరో నరకం. ఏది చెయ్యాలో తెలీక, మరుస్తూనే ఎదురుచూడ్డం, ఎదురుచూస్తూనే మరుపుకి లొంగిపోవడం – ఓ చిత్రమైన నరకం.

చంద్రుణ్ణి మరచిన క్షణాల్లో, నాకంట బడింది ఒక చుక్క, చంద్రుణ్ణి అత్యంత చేరువలో ఉందది. ఈర్ష్య కలిగింది. క్షణంలో ఏదో నిర్వేదం. నాది కా(లే)నప్పుడు, దాని మీద ఎంత ఇష్టముంటే ఏం లాభం! రెప్పవాలితే కలలెక్కడ వేధిస్తాయోనన్న భయంతో బయటకి చూస్తూనే ఉన్నాను. మధ్య మధ్య కొండలు కనిపించాయి. ’పెద్ద పెద్ద రాళ్ళన్నీ ఓ గుమ్ముగూడిన సమూహమే కొండలూ’’అనుకున్నాను. ఒక పద్ధతి పాడూ లేకుండా, ఎవరూ పట్టించుకోకుండా వదిలి వెళ్ళినట్టు పడున్నాయి కొండలు. ’ప్రపంచాన్ని సృష్టించేటప్పుడు ముడి సరకులను పెట్టుకోడానికి కొండల్ని ఉపయోగించి, పనయ్యాక వాటిని అలానే వదిలేశాడు’ అనిపించింది. “కొండకొకటీ, కోనకొకటీ” అని విన్నాను కానీ, అదేంటో ఈ కొండల్ని చూస్తుంటే అనాధలైపోయి బిక్కుబిక్కుమంటూ ఒంటరిగా ఉన్నాయే అని బాధేసింది. “ఈ దేవుడున్నాడే..” అంటూ మొదలెట్టబోయే ముందే, ఒక హైవే పాయింట్ వచ్చింది. బోలెడంత వెలుతురు. పనిచేస్తున్న యంత్రాంగం. కొద్దిసేపటి మళ్ళీ చీకటి. దేవుడే ఎటుబడితే అటు పారేసిన కొండల్ని చదును చేసుకొని తనకునుగుణంగా మార్చుకున్నాడు. అడ్డురాని వాటిని అట్టే వదిలేసాడు. “ఈ మనిషనే వాడు ఉన్నాడే..” అనుకుంటూ తల తిప్పి అవతలి కిటికేసి చూశాను.

“ఓహ్.. ఇదేదోలా ఉంది? ఏంటది?” – కిటికీలో నుండి నాకు కనిపించిన దృశ్యం నన్ను అమితంగా ఆకర్షిస్తున్నా, కన్ను ఆర్పకుండా ఆ చిత్రపఠాన్ని మెదడులో ముద్రిస్తున్నా, నాకు గుర్తొచ్చిన ఉపమానం నోటిపైన ఆడేవరకూ మెడనరాలు బిగబెట్టాయి. ఓ కొండ ఉంది – చిన్నదే! శిఖరం నుండి ఎడమవైపేమో చాలా చిన్న విస్తీర్ణం. కుడిపక్కకేమో చాలా దూరం వరకూ విస్తరించుంది. ఎడమవైపు కొండ చీకటిలో కల్సిపోయింది. కుడిపక్కనంతా విద్యుద్దీపాలు వరుసగా సమదూరంలో ఉన్నాయి. దీన్ని ఓ రెండు మూడు కిలోమీటర్ల దూరం నుండి చూస్తూ ఉంటే, భద్రాద్రిలో రామనవమి నాడు కళ్యాణంలో రామునికెదురుగా కూర్చున్న సీతమ్మవారి జడ. నల్లని జడ మీద మెరుస్తున్న నగల్లా ఉన్నాయ్ ఆ కొండ మీద విద్యుద్దీపాలు. కొండేమో దేవుడిది. దీపాలేమో మనిషివి. ఇద్దరి మేలు కలయికా ఇది?

ఒకే ఐపాడ్ నుండి వెలువడే సంగీతం చెరో ఇయర్-ఫోన్ నుండి ఇద్దరి మనుషుల్లోకి ఎక్కుత్తోంది. సంగీతానికి గాయాలు మాన్పే గుణం, సాంత్వన కలిగించే లక్షణం ఉన్నాయంటారు. నా పక్కనున్న మనిషికేమో నిద్రపుచ్చే మత్తులాంటిదేదో ఎక్కుతున్నట్టుంది హాయిగా నిద్రపోతున్నాడు. నాకేమో రెచ్చగొట్టే మాదకద్రవ్యమేదో ఇచ్చినట్టుంది.  నేను వింటుంటే కదా, ప్రతీ పాటకీ ఒక భీకరమైన జ్ఞాపకాన్ని తట్టి నిద్రలేపి, ఆ పునశ్చరణ కలిగించే బాధను పంటికింద బిగించి దిక్కులు చూస్తున్నాను. కిటికీలో నుండి రివ్వున వీస్తున్న గాలి, పైన చందమామ, అతడికి దగ్గరలో చుక్క, నేల పై చెట్లూ, కొండలూ, అక్కడక్కడా మానవ నిర్మిత భవనాలు – చీకటి మసక వెలుతురులో! ఆలోచన సుడుల్లో చిక్కుకొని ఎప్పుడు నిద్రపోయానో! నిద్రేనా అది?

“వచ్చేసిందా? ఏ ఊరీది?” అన్న మాటలతో కళ్ళు తెరిచాను. ఇంకా తెల్లారలేదు.. మసక వెలుతురే! నే వేసుకొన్న చెప్పులు బస్సు కుదుపలకి ఎక్కడో పోయాయి. వాటిని వెతుక్కోడానికి కాసేపు జిమ్మికులు చేసి, కుదరక ఆనక చూడచ్చునులే అని ఊరుకొని బయటకి చూడ్డం మొదలెట్టా. ఏవో చిన్న చిన్న ఊర్లు! ఇంకా ఎవరూ నిద్రలేవనట్టున్నారు. సీటుపై మోకాలపై కూర్చుని “అనంతపురం వస్తే చెప్పండి ప్లీజ్.. ” అన్నాను. నిద్రను వదిలించుకుంటున్న వ్యక్తి “మాక్కొత్త.. మేం ఇదే మొదటిసారి వస్తున్నాం” అన్నారు. నేను సీటు దిగి తిన్నగా కూర్చుందాం అనుకుంటుండగా కనిపించిన ఓ మహాదృశ్యం.

అవతలి పక్క కిటికీ నుండి చూస్తుంటే, విశాలమైన మైదానం. భూమి నుండి అడుగు ఎత్తుకన్నా ఎక్కువ కాని మొక్కలు అక్కడక్కడా ఉన్నాయంతే. మిగితా అంతా మట్టీ, రాళ్ళు. మిగితా అంతా ఆకాశం. లేత నీలం రంగు మొత్తం పేపరు మీద సమానంగా పెయింట్ వేసి, దాని పై లేత గులాబీ రంగును మధ్యమధ్యన నీలం ప్రస్ఫుటంగా కనిపించేట్టు అసమానంగా వేసి, మధ్యన ఒక ముదురు గులాబీ రంగుని సంపూర్ణ వృత్తంలో నింపితే – అదీ ఆ దృశ్యం. అప్పుడప్పుడే తెలతెలవారుతున్నప్పుడు ఆకాశంలో కనిపించే రంగుల మాయాజాలం. నేనింతకు ముందు చాలా సూర్యోదయాలు చూశాను. అందరూ సముద్రం దగ్గరా, కొండలపైన నుండీ చూసే వాటి నుండి అద్భుతం అని వర్ణిస్తారు కానీ, మాసబ్ టాంక్ ఫ్లై ఓవర్ ఎక్కుతున్నప్పుడు, బిల్డింగుల మధ్యనుండి స్టైలిష్‍గా వచ్చే సూర్యుణ్ణి చూడ్డమంటే నాకు భలే ఇష్టం. ఆ తర్వాత నాకీ సూర్యోదయం నచ్చింది. అడ్డు రావటానికి ఇక్కడేమీ లేకపోవటం వల్ల, లేలేత సూర్యకిరణాలు తాకి నేలకి ఒక కొత్త సొగుసు వచ్చింది. దేవుడు గొప్ప చిత్రకారుడు అనిపించాడు ఆ ఒక్క క్షణంలో.

అనంతపురంలో ఉన్న పధ్నాలుగు గంటల్లో బోలెడన్ని విశేషాలు జరిగినా, ఆ రాత్రి ప్రయాణం మాత్రం చాలా గమ్మత్తుగా అనిపించింది. విపరీతమైన బడలిక వల్ల తిరుగు ప్రయాణంలో సుబ్బరంగా బొజ్జోటం వల్ల, “తిరిగొస్తున్నప్పుడు వీటిని మళ్ళీ చూడాల”న్న నా మెగా ప్లాన్ ప్లాప్ అయ్యింది. ఫ్లాప్ అంటే గుర్తొచ్చింది, అనంతపురంలో “గోపి, గోపికా, గోదావరి” అనే సినిమాను హౌస్ ఫుల్ హాల్‍లో చూడాల్సివచ్చింది. కళ్ళల్లో నుండి, కర్ణాల్లో నుండి రక్తాలు కారాయంటే అతిశయోక్తి కాదు.. పచ్చి నిజం.  వద్దొద్దంటున్నా నన్నీ సినిమా తీసుకెళ్లారన్న కక్షను క్లైమాక్స్ కు వచ్చే సరికి తలలు బాదుకుంటున్న మా గాంగ్‍ని చూసి మాత్రం ఒక పైశాచిక నవ్వు నవ్వాను, ఆపకుండా అరగంట! నవ్వుని మహా గొప్ప “ఒఫెన్సివ్” మంత్రంగా గుర్తించాను, ఈ టూర్ వల్ల.

పుస్తకంలో నేను :P

మా ఆఫీసులో ప్రతీ వార్షికోత్సవానికి డబ్బులు పోసి “ఎంటర్‍టేన్‍మెంట్” కొనుక్కోకుండా, మేమే మమల్ని మేమే ఎంటర్‍టేన్ చేసుకుంటుంటాం! “ఏం చెయ్యాలి?” నుండి “ఎలా చెయ్యాలి?” వరకూ అన్నింటికీ చర్చలే! ఆ చర్చల్లో గమ్మునుండక, తల్లోకొచ్చిన ప్రతీ ఐడియాను ప్రతి తలతో పంచుకోవచ్చు. ఐడియా బాలేకపోతే “ఊహు” తో ఊరుకుంటారు! అదే బాగుంటే, ఐడియాను నిర్విఘ్నంగా సఫలం చేసే బాధ్యత చెప్పినోళ్ళ నెత్తి మీదే పడేస్తారు. నోరూరుకోని నాబోటి బద్ధకస్తులకి ఇటువంటి ఘట్టాలు – చంచాలో మహాసాగరాలు ఈదటంతో సమానం. ఏదో బ్లాగర్ల పుణ్యమా అని బోలెడు మంచి పుస్తకాలు కొనుక్కున్నాన్న అత్యుత్సాహంలో, “ఎంత బడాయి ఈ పిల్లకి!” అనుకునేరు జనులు అన్న జంకూ బొంకూ లేకుండా ఓ చాంతాండంత లిస్ట్ రాసిందే కాక, చివర్న నా బుద్ధి వంకరను చూపించుకోటానికన్నట్టు.. “పుస్తకాలకీ నవతరంగం లాంటి సైటు” అని నిప్పు అంటీ అంటించకుండా పక్కకు పోదాం అనుకుంటుండగా, అసలు పొరపాటున కూడా నా బ్లాగు తనంతట తాను చదవని సౌమ్య, ఆ టపా చదివి, “ఐడియా బాగుంది.. బాగుంది” అంది. నేను ఉబ్బితబ్బియ్యైపోతున్న వేళ, “మనమిద్దరమే చేయ్యచ్చేమో!” అనగానే గుండెల్లో మొదలైన రైలు “మనమిద్దరం చేద్దాం” అన్న స్టేషను దాటి “మనమిద్దరం చేస్తున్నాం” వరకూ సౌమ్య నడుపుకొచ్చేసింది. ఇహ ఆలస్యం చేస్తే లాభం ఉండదని నేను “రాస్తారోకో”లు మొదలెట్టాను. “అమ్మాయ్.. నా వల్ల కాదు! నేనిందుకు పనికి రాను. యు నో.. ఐ కాన్ట్ డు థిస్. అది కాదు, అసలు నాబోటి వాళ్ళు ఇంతటి మహత్తక్కార్యాలకు ఎలా కుదురుతారు?” లాంటివెన్నో అంటూనే ఉన్నా! కానీ ఒక్కసారి కమిట్ చేయించడానికి కమిట్ అయ్యిన సౌమ్య మాట ఎవ్వరైనా వినాల్సిందే కాబట్టి.. పుస్తకం.నెట్ తో నా ప్రస్థానం మొదలయ్యింది.

నేనింత వరకూ ఇలాంటి కమ్మింట్‍మెంట్ తో కూడిన లాంగ్ టర్మ్ ప్రాజెక్టుల్లో ఇన్‍వాల్వ్ కాలేదు. అందుకు ముఖ్యాతి ముఖ్య కారణం నా అభిరుచులు పెద్ద కారణాలేమీ లేకుండా ఊరికూరికే మారిపోతుంటాయి. నా మూడ్ ఏమో ఉత్తపుణ్యానికి, ఉత్తపాపానికీ మారి(మారకుండా) పోతూ ఉంటుంది. (దీన్నే మా ఇంట్లో “బద్ధకం” అంటూ ఉంటారు.. అదే నిజం అని నేను చెప్పను!) ఎరక్క పోయి ఇరుకున్నా కాబట్టి ఎప్పుడోకప్పుడు “రిటైర్డ్ హర్ట్” కావచ్చులే అన్న ధైర్యంతో ముందుకు పోవడానికి సిద్ధపడ్డాను.

ఓ ఏడాది పాటు అనుభవాలన్నీ రాసుకోవాలంటే కాస్త కష్టమే. హైలైట్స్ లో ఎక్కువగా బౌండరీలే చూపించాలి. కానీ అసలు ఇన్నింగ్స్ ఏర్పడేది సింగిల్స్ వల్ల. పుస్తకం.నెట్ కోసం చాలా విధాలుగా నా comfort zone దాటుకొని కొన్ని చేయాల్సి వచ్చింది. అందులో ఎప్పటికీ నాతో నిల్చిపోయేది మాత్రం అబిడ్స్ ఫుట్‍పాత్ మీద అమ్మకందారులతో వారి వ్యాపార సంబంధ విషయాలు మాట్లాడ్డం. కోఠీ, అబిడ్స్ వీధులు తిరిగి బోలెడన్ని చెప్పుల జతలు అరగదీశాం. హైద్ లో ఈ మాల్స్ అవీ రాక ముందు పుస్తకాల నుండి ప్రతీ వస్తువు షాపింగ్ ఆ వీధుల్లో జరగాల్సిందే. హైదరాబాదీ అంటే బాగా బేరమాడగలగాలి అన్న తమాష వ్యాఖ్య ఉంది. అసలు ఏ మాటా అనకముందే “ఇంకో మాట చెప్పు” అనాలంట! నాకు బొత్తిగా బేరాలాడడం రాదు. నేనో వస్తువు తీసుకొని “ఎంత?” అంటాను. వాడు, “వంద” అంటాడు. నేను “పాతిక” అంటాను. వాడు బాగులో దాన్ని వేసి నాకు ఇచ్చేస్తాడు. అంటే దీని అర్థం, అది ఏ ఐదు, పది రూపాయల వస్తువని! అందుకే నా స్నేహితురాళ్ళందరూ నన్ను షాపింగ్ కని తీసుకెళ్లి వస్తువుల ఎన్నిక కాగానే బయటకి పంపించేస్తారు. బేరమాడ్డం రాకపోయినా, బేరం షాపోడికి అనుకూలించే చేయటంలో నా దగ్గరేదో రహస్య విద్య ఉందని వాళ్ల నమ్మకం. అలాంటి నేను, ఫుట్‍పాత్ మీద అరికాళ్ళ మీద కూర్చొని నేను కంగారుపడుతూనే తడబడుతున్న వాళ్లని నెమ్మదింపచేసి, ప్రశ్నలు అడిగి, సమాధానాలు రాబట్టి – అదో ప్రహసనంలా అనిపించింది. కొన్ని పనుల ఫలితం చూడ్డానికి చాలా చిన్నగా అనిపిస్తాయి. నిజానికి అవి చిన్నవే కూడా! కాకపోతే వాటి వల్ల మనలో వచ్చే మార్పులు ఎంత గణనీయం అంటే, మనం మరెన్నో పెద్ద పనులు చెయ్యటానికి ఊతాన్ని అందిస్తాయి.

పుస్తకం.నెట్ వల్ల కలిగిన మరో సదవకాశం, కొందరితో పరిచయాలు. బ్లాగుల వల్ల స్నేహాలు చాలానే కలిగాయి. అందునా, నా వయస్సూ, నా ఆలోచనలూ, నా ఆవేశాలకూ దరిదాపుల్లో  ఉన్నవారితో కాబట్టి ఓ రకంగా పాతుకుపోయాయనే చెప్పాలి. పుస్తకం.నెట్ వల్ల కల్సిన కొందరు మనుషులు మాత్రం, నా ప్రపంచానికి చాలా దూరంగా ఉండేవారు. “కదంబి” రామకృష్ణ ఆచార్య గారితో పరిచయం అలాంటిదే! ఆయనతో మొదటిసారి మాట్లాడినవన్నీ పూసగుచ్చినట్టు ఇక్కడ రాసినా కూడా, ఇంకా ఎన్నో చెప్పటం మర్చిపోయానే అనిపిస్తూనే ఉంటుంది. ఆచార్యగారి పుస్తక పఠనాభిలాషను పక్కకు పెడితే, ఆయన గత యాభై ఏళ్ళుగా రోజూ పొద్దున్నే ఒకటే షాపుకి అదే ఉత్సాహంతో వస్తున్నారంటే మాకు భలే ఆశ్చర్యం వేసింది. ఆయన “నేను కొట్టుకు రాకుండా ఉండలేను, ఆదివారం నాడే నాకు ప్రాణం మీదకి వచ్చినట్టు ఉంటుంది.” అన్నప్పుడు ఆయన కళ్ళల్లోని వెలుగుని తర్జుమా చెయ్యాలంటే ఏ భాషా సరిపోదు. ఇంకా పూర్తిగా  మెలకువ రాకముందే, “అబ్బా.. ఇవ్వాళ ఆఫీసుకు వెళ్లాలా? ఇవ్వాళ అర్జెంటు పని వచ్చే అవకాశం ఉందా? లీవ్స్ ఎన్ని మిగిలాయ్ ఇంకా?” అనుకుంటూ ఓ అరగంట నిద్ర కోసం కక్కుర్తిపడే నాకు, ఆయన ఉత్సాహం చూస్తూ ఉంటే నిజంగానే సిగ్గేసింది. ఆయనతో మాట్లాడ్డం కానిచ్చుకొని తిరిగొచ్చేస్తుండగా..

“అమ్మాయ్.. దాహం” అని సౌమ్య, “అమ్మమ్మో.. దాహం” అంటూ నేనూ, పక్కనే ఉన్న బేకరీకి పరిగెత్తాం వాటర్ బాటిల్ కోసం. ఇద్దరి మొహాలు వాడిపోయి ఉన్నాయి. టైం చూసుకుంటే అర్థమయ్యింది, ఆయనతో మేం దాదాపు మూడు గంటల సేపు మాట్లాడాం అని. (మాట్లాడాం = ఆయన మాట్లాడుతుంటే మేం వింటూ నోట్స్ రాసుకున్నాం.)

“చాలా అలసిపోయినట్టు అనిపిస్తోంది. ఎక్కడైనా కూర్చొని ఏదో ఒకటి తినాలి” అన్నా నేను.
“అవును.. కానీ ఆయనకి ఛాన్స్ ఇస్తే ఇంకో మూడు గంటల పాటు అదే ఎనర్జీతో కొనసాగేలా ఉన్నారు. మనమేంటి ఇలా?” అని ఊసురోమంది సౌమ్య.
“మనం యూత్ కదా” అన్నా నేను.

ఇది చదివి మీకు నవ్వురాకపోయుండచ్చు కానీ, మేం మాత్రం విరగబడి, పగలబడి నవ్వుకున్నాం. “మేం అలా నవ్వుకుంటూనే పనిచేస్తాం” అని అంటే చక్కగా చిర్నవ్వు చిందిస్తూ పనిలో మునిగిన ఇద్దరు మీ మనోఫలకం మీద కనిపిస్తుంటే, అబ్బే.. అది రాంగ్ పిక్చరైజేషను. మా నవ్వులు పనులు ఆపేంత భారీ స్థాయిలో ఉంటాయి మరి!

ఎ.ఎ.హుస్సేన్ షాపుకెళ్లినప్పుడు కూడా ఆ షాపు ఓనరతో మాట్లాడ్డం భలే మంచి అనుభవం. ఆయన భోం చేసి వచ్చేలోపు (మొదట్లో, అజ్ఞానం కొద్దీ ఎప్పుడు తోస్తే అప్పుడు షాపుల్లోకి దూరి “ఇంటర్వ్యూ ప్లీజ్” అనేవాళ్లం.) నేనూ, సౌమ్య ఆ షాపులో పుస్తకాలన్నీ పేరుపేరునా చదివి పండగ చేసుకున్నాం. “మీ కాఫ్కా” అని తను ఆటపట్టిస్తుంటే, “అదో.. మీ అగతా క్రిస్టీ” అని నేను. మధ్యలో ఎక్కడో “మన” అనుకునే బాపతు పుస్తకాలు తగలడం. అక్కడున్న కొన్ని ఫిక్షన్ పుస్తకాల పేర్లు మామూలుగానే ఉన్నా (మారీడ్, బట్ అవైలబుల్ లాంటివి ) మేం జోకులేసుకున్నాం. సినిమా పేర్లన్నీ కలిపి సినిమా పాటలొచ్చినట్టు, పుస్తకాల పేర్లతో ఓ కథ రాయాలని అనుకున్నాం. (ఈ ఐడియా పేటెంటెడ్ అని తెలియజేసుకుంటున్నాం. )

యనభైల్లో వచ్చిన కొన్ని సినిమాల్లో హిరోయిన్‍లా (కళ్లద్దాలు పెట్టుకొని చేతి సంచి పట్టుకొని దేశాన్ని ఉద్ధరించే కొందరి వీరవనితల పాత్రలు) రోడ్లమీద పడేసరికి చాలా మంది, మాకిదే ఉద్యోగం అనుకున్నారు. జీతమెంతేంటి? అనడిగారు. “అబ్బే.. ఊరికే.. ఊసుపోక చేస్తుంటాం” అని చెప్తుంటాం. మొన్న బుక్ ఫేర్ లో జోకాతి జోకు: “అమ్మాయిలూ మీరేం చేశారూ.. తెలుగు?.. ఎం.ఏ లాంటివి?” అనడిగారు ఓ స్టాల్ ఆయన. మాకు నవ్వాగలేదు. మధ్యన మధ్యన నవ్వాపుకుంటూ, “లేదండీ.. మేం సాప్ట్ వేర్ ఇంజనీర్లం” అని చెప్పి నవ్వసాగుతూనే ఉన్నాం. నా స్పోకన్ బ్రోకెన్ టెల్గూ విని కూడా ఆయన అలా అడిగారంటే.. (నాకు నవ్వాగటం లేదు.)

అర్జీ, ది డ్వార్ఫ్ పుస్తకావిష్కరణలో చంద్రహాస్ చౌదరిని కలవటం, బ్యూటిఫుల్ ట్రీ పుస్తకావిష్కరణలో ఐ.వి. సుబ్బారావు గారినీ, ఆ పుస్తక రచయితతో మాట్లాడ్డం, బుక్ ఫేర్ వాక్ సందర్భంగా ప్రముఖులకి పుస్తకం ని పరిచయం చేయటం – పుస్తకం.నెట్ లేకపోయినా నేనీ సందర్భాల్లో ఉండేదాన్ని, కానీ ఇంత స్ట్రాంగ్ purpose లేకపోయేది. నా ఫ్రెండ్ నన్ను ఏడిపించటానికి అంటూ ఉంటాడులే.. “పుస్తకంని అడ్డం పెట్టుకొని పండగ చేసుకుంటున్నావు కదా!” అని. అందులో చాలా నిజం ఉందనే అనిపిస్తుంది.

“పుస్తకం పనులున్నాయ్.. నాకు ఈ వీకెండ్ కుదరదు!” అని స్నేహితులతోనూ, “నాకు వేరే పనులున్నాయ్.. నేను ఇంట్లో ఉండటం లేదు శనివారం మొత్తం” అని ఇంట్లోనూ మా వాళ్లతో చాలా సార్లు చెప్పాను. నేను ఉద్దరిస్తుందేమిటో వాళ్లకి అర్థం కాకపోయినా, నా వెర్రి గురించి ఐడియా ఉన్నవారు కాబట్టి అడిగినప్పుడల్లా వదిలేసారు. అందుకు భారీ మూల్యమే చెల్లించుకోవాల్సి వచ్చింది – 2009లో టాలీవుడ్ నష్టాల్లో కొట్టుకుందిట! నేను మాత్రం నా జీవితంలోనే అత్యధిక సినిమాలు చూసి ఏడ్చాను. (రెండూ నిజమే – చూడ్డమూ, ఏడ్వటం). ఇహ ఇంట్లో వాళ్లు నాతో వేగడంలో సర్టిఫికేషన్స్ సంపాదించారు కాబట్టి, వాళ్ల గురించి ఇప్పుడొద్దు! పాపం, పుస్తకాలంటే అట్టే ఆసక్తి లేకపోయినా కేవలం నాకోసం పుస్తకం పనుల మీద వచ్చి, బోరు కొడుతున్నా గంటల కొద్దీ పనయ్యే వరకూ ఓపిక పట్టే స్నేహితులుండడం వల్ల, ఒకదాని కోసం మరోటి మిస్స్ అవుతున్నానేమో అన్న మీమాంస తప్పింది. పుస్తకం.నెట్ సమిష్టి వ్యవసాయం! (నేను కోతి కొమ్మచ్చి సిరీస్ కొని చదివా!) అందులో నా వంతు నేను చేసానో లేదో కానీ, నాకు చేతనైనంత మాత్రం చేయగలిగాను.

కాలం గమ్మత్తైనది. కాలం అనంతమే! ఒక్కోసారి పట్టుకోలేనంత చిన్నదిగా ఉంటుంది. ఒక్కోసారి పెనుభూతమై ఏడిపిస్తుంది. ఒక్కోసారి నత్తనడక నడిచి విసిగిస్తుంది, మరోసారి సునామీలా మారి ముంచేస్తుంది. గడచిపోయిన కాలమంతా గతమై వెక్కిరిస్తూ ఉంటుంది. మంచుపొగలో నుంచొని అస్పష్ట చిత్రాన్ని చూపించే భవిష్యత్తు భయపెడుతూ ఉంటుంది. రెంటి మధ్యా సంధికాలమైన “ప్రస్తుతం” మీద గతం నీడలూ, భవిష్యత్ భయాలు. అయినా, గమ్మెత్తైనదీ అని ఎందుకు అన్నానంటే జరుగుతున్నప్పుడు మాత్రం కాలం జర్రున్న జారిపోతూ ఉంటుంది.  ఏదో క్షణాన మనల్ని దానికి అప్పజెప్పేస్తే, మిగితా అంతా లాక్కెళ్లిపోతుంది – ఇదే నాకు 2009 నేర్పించింది.   In an otherwise disastrous year personally, I can still look back for some lovely moments, thanks to the words – “Let not the fear of not continuing stop us from starting.”

అందరకీ నూతన సంవత్సర శుభాకాంక్షలు!

Sowmya’s Post here

ఆర్య 2

అచ్చ కొత్త తెలుగు సినిమాలకి తప్పనిసరై ఉండాల్సిన టాగ్‍లైన్ ఆర్య 2 కి కూడా ఉంది..ట! (“బేబీ.. హి లవ్స్ యు” అని నాతో పాటు సినిమా చూసిన జీవి జ్ఞానోదయం చేశాక తెల్సింది.)

కాకపోతే ఈ సినిమాకి అంతకన్నా స్టైలిష్ టాగ్‍లైన్ పెట్టచ్చు – the psycho unleashed, for you baby అని.

పరీక్షకు బ్లాంక్ మైండ్ తో హాజరైన విద్యార్థి, ప్రశ్నాపత్రం చూడగానే మైండ్ బ్లాక్ అయ్యి వెర్రిచూపులు చూడక, ఎంచక్కా “ధైర్యే additionalsఏ మార్కులు” అని దణ్ణం పట్టుకొని రీఫుల్లకు రీఫుల్లు పేపరు మీద కక్కించేసిన చందాన ఉన్న స్క్రీన్ టైం ని నింపడానికి ఇష్టం వచ్చిన ఆలోచనల్లా తెరకెక్కించేసి, “ఇందులో కథను కనుక్కోండీ.. చూద్దాం” అని ప్రేక్షకుల మీదకు వదిలేయటం పరిపాటి. ఆర్య – రెండు (అనకూడదా?!) అందుకు పరాకాష్ఠ.

“హై.. ఐ ఆమ్ ఆర్య” అనగానే “బట్… నేను ఆర్య టు కోసం వచ్చేనే?!” అందాం అనిపించింది.

తెలుగునాట సాప్ట్ వేర్ అంటేనే సభ్యసమాజంలో పరమ లోకువ. దేన్నైనా కాష్ చేసుకోవడంలో వస్తాదులైన సినిమా వాళ్ళు ఈ లోకువని ఎలా వదులుకుంటారు? ఒక డిగ్రీ కూడా లేనోడే సాప్ట్ వేర్ లో ఉద్యోగం సంపాదించేస్తాడు. వాడు కంపనీలోకి చేరగానే, ఇహ సెటైర్లు గుప్పించేయడం. ఆ పై హీరోయిన్ ఎంట్రీ.. ఆ భామ కోసం ఎగబడ్డం, తెగనరుక్కోవడం, మెలోడ్రామాలు, మధ్య మధ్యన తలకమాసిన కామెడీ బిట్స్… సినిమా మొదట్లో పేర్లు ఇచ్చేటప్పుడు ఎవడి పేరు అయితే ముందొస్తుందో, వాడికీనూ – తెరపై అత్యధిక భాగం కనిపించిన సుందరాంగికీ పెళ్ళి అయ్యినట్లో, అవ్వడానికి గల అన్ని అడ్డంకులూ తీరిపోయినట్టో చూపిస్తే – అంతే, మీ ముందో తలకమాసిన యాబ్రాసి సినిమా రెడీ!

ఇహ.. ఆర్య characterization. నాకు నచ్చింది. ఇలాంటి వాళ్ళు లేకపోలేరు. స్నేహాలూ, ప్రేమలూ, అప్యాయతలూ, అనురాగాలూ – ఇచ్చిపుచ్చుకుంటేనే అందం, అందులోనూ మనస్ఫూర్తిగా ఇచ్చిపుచ్చుకుంటేనే అందం అని గమనించనివాళ్ళు. “నేను ప్రేమిస్తున్నా కదా.. అది చాలదా?!”, “నేను నీకు ఫ్రెండ్ అయితే, నువ్వు నాకు ఫ్రెండ్ -” (as in, if a = b then b=a) అనేసుకొని అవతలి వాళ్ల ఇష్టా-అయిష్టాలను గుర్తించక తమ భావోద్వేగంలో పడి కొట్టుకుంటూ, చుట్టూ ఉన్నవాళ్లకి ఓ చిన్న సైజు నరకం సెట్టేసి చూపిస్తారు. ఆర్య కూడా ఆ కోవ చెందినవాడే! కాకపోతే ఆ పాత్రని మన హీరోగారు పోషించేశారు కాబట్టి, ఇహ వాడేం చేసినా అది మంచిదే, ఏదో బలమైన కారణం ఉన్నందుకే అలా చేస్తున్నాడు అనేట్టు చూపించటం. తనని గౌరవించని (గౌరవం అంటే మీరూ, గార్ల పిలుపులు కావు) వ్యక్తితో ఏర్పడే ఏ బంధం నిలవదని తెల్సుకోకుండా, వెంటపడి, వేధించి.. “వాడు, నేనూ ఫ్రెండ్స్! నేను మంఛి ఫ్రెండ్, వాడు చెడ్డ ఫ్రెండ్” అనే ముక్తాయింపు ఇచ్చేసినందుకు మాత్రం చిరాకేసేసింది.
ఒక హీరోజం కోసం వెంపర్లాడక, ఒక పాత్రను స్వభావాన్ని బట్టి కథ మల్చుంటే బాగుండేది.

ఇహ, మేడ మీద నుండి దూకేయబోతున్నవాడికి, ఒకడి మీద కోపం వస్తే ఇంకోడికి “ఐ లవ్ యూ”లు చెప్పటమే అమ్మాయిల వ్యక్తిత్వం అని నిర్ణయిచ్చేస్తారు ఈ సినిమాలు. ఎటు గాలి వీస్తే అటు ఊగిసలాడే చిగురుటాకలనుకుంటారో ఏమో?! దీని గురించి రాస్తే ఇప్పటికయ్యేది కాదు.

వెళ్ళి చూసొచ్చింది కాక, ఇప్పుడు మళ్ళీ ఎందుకు బుర్రబద్దలు గొట్టుగోవడం అంటే, అవును నిజమే! ఆపేస్తున్నా..

క్షణాలు.

ఇద్దరం కలిసి ఒడ్డున్న కూర్చున్నాం, ఎదురెదురుగా! ఎంత సేపని, మొహమొహాలూ చూస్తూ కూర్చోగలం కనుక! అసలే కొత్తాయే! బిడియం, తత్తరపాటు, భయం, సిగ్గు లాంటివన్నీ “ఆయ్.. శనగల్, శనగల్”, “బాఠాణీలు.. బఠాణీలు” అంటూ తోచనివ్వని అమ్మకందారుల్లా మొహం మీద ముసురుతున్నాయి. ఇలానే మరికాసేపుంటే లోలోతుల్లో నిక్షిప్తమై ఉన్న నిజాలన్నీ బయటకొచ్చేస్తాయి. మాటల మాటునయితే ఉన్న నిజాలను కప్పేయటచ్చు, లేని అబద్ధాలకు ఆయువునివ్వచ్చు. అందుకే తెలివిగా ఒకర్ని చూసుకుని ఒకరం చిర్నవ్వు ఇచ్చి పుచ్చుకున్నాం. నవ్వుకున్నాక ఏం చేయ్యాలో తోచక ఒక ఆట మొదలెట్టాం.

“ఏంటా ఆట?” అంటే ఏమంటారో మరి? మాకూ తెలీదు! ఆడుతున్నాం అనే తెలిసే సరికే ఆటలో మునిగిపోయాం. ఎప్పుడెలా మొదలెట్టామో, అది కాస్తా ఇలా, ఇలా అయ్యిపోయ్యింది.

“ఎలా? ఎలా?” అంటే..

మా ముందు అనంతమైన సంఖ్యలో “క్షణాలు” రాశిగా పోసుంటాయి మాట. అనంతమైన అంటే లెక్కపెట్టే ఓపిక లేనన్ని మాత్రమే! కానీ “అమ్మో” అనిపించే అన్ని క్షణాలన్న మాట. ఇప్పుడు ఈ ఆటలో ఆ అనంతమైన వాటిలో మేము చాలా కొన్ని, కొన్నంటే కొన్ని మాత్రమే పంచుకోవాలి. ఇద్దరమూ కలిసి వాటితో “ఏమైనా” చెయ్యచ్చు. ఆ క్షణాలని ఎంత బాగా ఆదరించి, ఆస్వాదించగలిగితే మేం అంత బాగా ఆడగలుగుతున్నాం అని లెక్క!

ఇద్దరం కలవగానే క్షణాలు ఒక్కొక్కటిగా మా మధ్య నుండి వేగంగా దూసుకుపోతాయి. ఇద్దరి మధ్య నుండి గాలి వెళ్ళినంత సావకాశంగా వెళ్ళిపోతాయి. కానీ వెళ్తూ, వెళ్తూ ఆ క్షణాలు సంక్షిప్తమై జ్ఞాపకాలుగా మెదడులో తిష్ఠ వేస్తాయి. క్షణాలలో గాఢతను బట్టి జ్ఞాపకాల మొండితనం ఏర్పడుతుంది. ఈ లెక్కలో అసలు తిరకాసేటంటే, ఓ క్షణం వెళ్ళిపోతూ మిగిల్చే అనుభూతులతో కూడిన జ్ఞాపకం ఇద్దరి దగ్గరగా ఉన్నా, ఎవరి కాపీలు వాళ్ళవి. ఆ రెండు కాపీలూ ఒక్కటే కావచ్చు, పూర్తిగా వేరూ అవ్వచ్చు.ఈ క్షణాల మాయ ఎలా ఉంటుందంటే.. ఏది యాధృచ్చికమో, ఏది కల్పనో, ఏది నిజమో, ఏది నమ్మకమో ఏమీ చెప్పలేం.

ఒక క్షణంలో తన ఒకటంటే, నేను అదే వింటాను. ఆ క్షణం వెంబడి వచ్చే క్షణాల్లో ఉంటుంది అసలు మజా! నేను ఉడుకుంటాను, తను ఇంకా రెచ్చగొడతాడు. నేను ఏడుపు మొహం పెడతాను, తను గట్టిగట్టిగా నవ్వుతాడు. నేను లోలోపల నవ్వుకుంటూనే మొహం దాచేసుకుంటాను నా చేతుల్లో, అతను బిత్తరపోతాడు. “నిజంగా అనలేదూ” అంటూ నిజాన్ని ఒప్పుకునే క్షణంలో గట్టిగా నవ్వటం నా వంతు.

సరదాగా ఉంది కదూ! ఆటలో ఎంత సరదానో గాయపడడానికి అంత ఆస్కారమూ ఉంటుంది మరి.

అన్యమనస్కంగా ఉన్న నాతో ఏదో అంటాడు. నేను వినిపించుకోను. “ఏమయ్యింది?” అని అడుగుతాడు, “ఏం లేద”ని తప్పించుకుంటాను. “ఏమయ్యింది చెప్పు” అని తను గదమాయించలేడు. ఇంకా కొత్తే కదా! నా మీద అధికారం చూపించలేడు ఆ క్షణంలో. అంతకు మునుపే నా మీద సర్వాధికారాలూ తనకిచ్చేసానని అతనికి తెలీదు. అదే ఈ ఆటలోని అసలు మర్మం. ఒకరనుకుంటున్నది మరొకరికి తెలీదు. అనేవి మాత్రం “అన్నట్టు” వినిపిస్తాయి. అందులో ఏవో నిగుఢార్థాలూ స్ఫురిస్తాయి. కానీ వాటిని సాధికారికంగా నిరూపించలేము. విస్మరించనూ లేము. ఊపిరాడకపోతే ఒక్కటే బాధ! ఈ ఆట – ఊపిరి ఆగడానికి ఆడడానికీ మధ్యన ఊగిసలాడుతుంది. ప్రాణం తోడేస్తుంది.

“ఆడడం సరే! ఎవరు గెలిచేది? ఎలా గెలిచేది?” అంటే సమాధానం ఇక్కడ గెలవడాలుండవు.

“గెలవకపోయేట్టయితే ఇది ఆట ఎందుకవుతుంది?” అంటే.. ఆటకుండాల్సిన అన్ని లక్షణాలు ఉంటాయిందులో, ఓటమితో సహా! గెలుపొక్కటే ఉండదు.

మాకంటూ ఇంకా బోలెడన్ని క్షణాలున్నాయి. “ఇక చాలు! వద్దని” నేనూ, “లేదూ.. ఇంకా ఆడాలి” అని అతనూ. “డ్రాప్ అవుట్ అవుదామ”ని నేనంటే “అది పిరికి వాళ్ళ లక్షణం” అని అతను తిప్పికొడతాడు. “గాయపడితే కోలుకోలేము” అని నేనూ, “ఆపాక గుండే ఆగిపోతే” అని అతను.

క్షణాలున్నాయి కదా అనుకుని ఇంకా ఆడితే ప్రతీ క్షణం మా ఇద్దరినీ మరింత దగ్గరకు తీసుకొచ్చేస్తుంది. ఒక్కో క్షణంలో మనసుల్లోని ఒక్కో తీగ ముడిపడిపోతూ ఉంటాయి. ఓ గుండె మరో గుండెలో తన సవ్వడిని వెత్తుక్కోవటం మొదలెడుతుంది. ఒకరి నిశ్శబ్దం మరొకరిని నీరసింపజేస్తుంది. అవతలి వ్యక్తి మీద ఎంత ఆధారపడిపోతామంటే.. మన ఉనికే ప్రశ్నార్థకంగా మారిపోతుంది. ఆ క్షణంలో గానీ “టైం అవుట్” అని తెలియాలి! మరణాన్ని అతి దగ్గరనుండి చూసే అవకాశం అది. పోనీ దూరాలు కరిగిపోయి, పరదాలు జారిపోయి ఒకరనుకుంటున్నది మరొకరు చదివేస్తుంటే…” ఏమి హాయిలే హలా” అనుకుంటూ పాడుకోడానికి లేదు. “భయం” మొదలవుతుంది. ఆ “అనుకునేవాటి”లో నేను ఇమడగలనా అన్న భయం. ఇంకెన్ని క్షణాలున్నాయో అని భయం. ఆడి, అలసి, ఓడే కన్నా ఇప్పుడే విరిమించుకుంటే మేలు అని నా అభిప్రాయం. అందుకే క్షణాలన్నింటినీ కాళ్ళరాసి దూరంగా పరిగెత్తాలని.

“అది పిరికితనం”! అతడంటూనే ఉన్నాడు. నేను వెళ్ళిపోయాను.

మరుసటి సాయంత్రం మళ్ళీ ఒడ్డున కలిసాం. మళ్ళీ మాటలందుకున్నాం, ఆట మొదలయ్యింది. చెప్పటం మర్చిపోయాను, ఈ ఆటను మొదలెట్టటంలానే ఆపటం కూడా మన చేతుల్లో ఉండదు. ఎప్పుడు ఆగిపోతుందో అదే ఆగాలి!


ప్రేమాయణం

రామాయణమట!

ఓ రాముడట! అతగాడికి చక్కని చుక్క సీత జంటట! లోకం కన్నుకుట్టి కాపురం అడవులపాలాయ్యెనట! కామం కాటేసిన రక్కసునికి సీత చిక్కెనట! మహాభయంకర బలశాలిని గడ్డిపోచతో ఎదిరించి, శోకతప్త సీత రామునిపై అపార నమ్మకంతో ఎదురుచూసెనట! విరహాగ్నినికి ఆహుతి కాక, రాముడు వానర మూక సాయంతో సంద్రాన్నే దాటేనట! అరవీర శూరులని రణాన ఓడించెనట! విధి విడదీసిన సీతారాములు, రాముని పరాక్రమంతో, సీత అచంచల విశ్వాసం వలన మరల జంటైనారట!

యుగాలు గడిచినా చెక్కుచెదరని మనోహరగాధ – రామాయణం.

ఈనాటి ప్రేమాయణంలో..

రాముడున్నాడు. సీతా ఉంది. ఇద్దరికీ జత కుదిరింది.
రాక్షసులు లేరు; అయనా సీతా రాములకు ఎడబాటు తప్పలేదు.
తీరిగ్గా కూర్చొని శోకించేందుకు ఆశోకవనాలు లేవు సీతకి..
రాముడు వారధులు కట్టడానికి మధ్యనున్నవి సంద్రాలు కావు, అంతుతెలీని అగాధాలు! పూడ్చుకునేవి కావు, విస్మరించడానికి వీలు కాదు.
ప్రతీ క్షణం పరోక్ష యుద్ధాలు, గాయాలు మాత్రం ద్విగిణీకృతం.
యుద్ధాలు ఒకరితో ఒకరికి కాదు, ఎవరితో వారికే!

అగాధాలను అధిగమించే అప్యాయతో, అహాలను బూడిద చేయగల అనురాగమో, ఆత్మాభిమానాన్ని గుర్తించగల విచక్షణో, లోపాలను అనునయించుకోగల ఆత్మస్థైర్యమో వీరిని బహుశా కలపగలదు. కానీ సమయం వీరికి సాయపడేనా? రామునికే ఎరుక!

గతం గతః

పదేళ్ళ కిందట..

“మోసం” అనే పదం అనుభవంలోకి వచ్చింది. “వెన్నుపోటు” అంటే తెలిసొచ్చింది. “నిఘా” పనితీరుని గొల్లవాడి కన్ను వెక్కిరించింది. “అమానుషం” అనేది కళ్ళ ముందు కుళ్ళిన శవాల రూపంలో సాక్షాత్కరించింది. “కడుపుకోత”ను గూర్చి ఎదిగిన కొడుకులను పోగొట్టుకున్న తల్లి చెప్పుకొచ్చింది. “కర్తవ్య నిర్వహణ”ను భర్త భౌతికకాయానికి సెల్యూట్ కొట్టిన భార్య నేర్పింది. “మానవత్వం” అంటే శత్రువుల దహన సంస్కారం కానిచ్చిన తీరు స్పష్టం చేసింది. “రాజకీయం” అంటే ఏమిటో నేతల కల్లబొల్లి మాటలు నిరూపించాయి. శిఖరాలు జయించినా “వినమ్రం”గా ఉండడం సైన్యానికే సాధ్యం అయ్యింది.

“అజాగ్రత్త” వల్ల కలుగు అనర్థాలకు మూల్యం ఎలా చెల్లించుకోవాల్సి వచ్చిందో చరిత్రలో పుటగా నిల్చిపోయింది, “కార్గిల్” అనే పేరుతో!

పది నెలల వరకూ..

టీవీ షోలు, పేపర్లో, సినిమాలూ, సాహిత్యంలోనూ “కార్గిల్” హవా నడిచింది. కథలు, వ్యథలు ఎన్నో షికారు చేశాయి. కొందరు నవ్వుతూనే పోతూ పోతూ దేశాన్ని ఏడిపించారనీ, కొందరు అదరలేదూ, బెదరలేదూ అనీ, కొందరు దేశం సంరక్షణ కోసమే పుడతారనీ, కొందరు మాత్రమే “అసలైన హీరో”లనీ వేన్నోళ్ళ పొగిడారు. ప్రతీ ఒక్కరిలోనూ “భారతీయత” ఒప్పొంగింది. ప్రతీ ఒక్కడూ “దేశభక్తి”ని నిరూపించుకున్నాడు, “హయ్యో.. ఏంత కష్టం” అని అనుకొని అయినా సరే! అవార్డులూ, రివార్డులూ అని ప్రభుత్వం “హంగామా” చేసింది. అవి అందనే లేవని, బాధిత కుటుంబాలు వాపోయాయి.

పది నిముషాల క్రితం..

కార్గిల్ యుద్ధం జరిగి, ఇది పదో ఏడు అనే ఈ-మెయిల్ చదివాక గానీ స్ఫురించలేదు. గతమంతా కళ్ళ ముందు రీళ్ళుగా తిరిగింది. “జో షహీద్ హువె హె, ఉన్‍కీ జర యాద్ కరో కురుబానీ” అంటూ నెమరువేసుకున్నాను. “జర ఆంఖ్ మె బర్ లో పానీ” — కన్నీళ్ళన్నీ వేరొకరు రిజర్వ్ చేసేసుకున్నారట, కుదరవు అన్నాయ్! ఓ భారమైన నిట్టూర్పు విడుస్తూ అనంతమైన ఆలోచనలలో ఈదుతుండగా..

“హే.. ఆర్ యు ఒకె?” అన్న పిలుపు విని పైకి తేలాను.
“ఏమయ్యింది? అదోలా ఉన్నావ్?”
“కార్గిల్ మెయిల్ చూసి, ఏవో ఆలోచనలూ..”
“ఓహ్! అది సరే “లవ్ ఆజ్ కల్” పాటలు సూపర్ అట”
“అవునా.. ఏదీ ఇటు ఇవ్వు..”

పది క్షణాల్లో..

“కార్గిల్” అన్న పదం హృదయాంతరాళంలోకి, తవ్వితే గానీ రానంత లోపలికి! పులుముకున్న నవ్వుల్లోకి నేను!

సముద్ర తీరాన..

“సాగర్ కినారే.. దిల్ యె పుకారే.. ” కిషోర్ దా మొదలెట్టాడు పాడ్డం. ఆ సమ్మోహనాస్త్రానికి దాసోహం అనేదాన్నే, “సముద్ర తీరాన నేను” అనే జ్ఞాపకాల తుట్ట కదలకపోయుంటే!

కొన్ని మన అనుభవంలోకి వచ్చి దూరమవుతాయి. దగ్గరున్నప్పటి క్షణాలు ఎలా వచ్చిపోయాయో మనం గ్రహించే లోపే అవి మాయమయ్యిపోతాయి. అవి దూరమయ్యాక, కలిసి గడిపిన క్షణాల జాబితా రాసుకొని, నెమరవేసుకుంటూ, ఆ క్షణాలకున్న స్వచ్ఛతకి ఈ క్షణపు రంగును పులిమి ఓ కొత్త చిత్రం తయారుచేసుకుంటాము. కానీ ఒక్కోసారి అసలెప్పుడూ అనుభవించని వాటి గురించి, అనుభవజ్ఞులు చెప్తుంటే ఊహలు రెక్కలు తొడిగేసి, ఎయిర్ ఫోర్స్ వాళ్ళు ఇచ్చే ప్రదర్శనలోలా గాల్లో రంగురంగుల ఆకారాలు గీయిస్తుంటాం. గాల్లో ఆ చిత్రాల ఆయువు క్షణికం, మనసులో మాత్రం శాశ్వత ముద్రలు. కలిసేదాకా కలేగా అనుకుంటుండగా, కథ మలుపు తిరిగింది.

సీన్ కట్ చేస్తే, నేను సముద్రానికి అతి దగ్గరలో ఉన్నాను. అనంతమైన సాగరం, కళ్ళ ముందు, కళ్ళల్లో నింపుకోలేనంతగా! ఉక్కిరిబిక్కిరి అయ్యాను. ఆనందంతో ఊపిరి ఆగిపోతుందేమో అన్న ఆలోచనతో పాటు నవ్వూ వచ్చింది. సాగర ఘోష వినిపించటం లేదు. నా మనసు రొద ఎక్కువయ్యిపోయింది. “ఇదే మొట్టమొదటి సారి నేను చూడ్డం, నన్ను అన్నీ గమనించనీ” అంటూ మెదడు మందలించింది. మనసు కాస్త లొంగింది. నేను నాలుగు అడుగులేశాను.

“జాగ్రత్తగా ముందుకెళ్ళు, పర్లేదు!” అంది మెదడు. అదిచ్చిన ధైర్యంతో ఇంకో నాలుగు అడుగులు వేశాను. ప్రాణమున్న చిత్తరువు.  సుతారంగా తాకిపోయే గాలి, తడి ఇసుకను అపురూపంగా తాకుతున్న పాదాలు.  సర్వేంద్రియాలు సాగరం పాలు అయ్యిపోతున్నాయి.

“పదపద.. ఇంకా ముందుకెళ్ళు” మనసు ఘోషలో సాగరడు కూడా నిశ్శబ్ధమనిపించాడు. నేను ముందుకెళ్ళాలో లేదోనన్న అనిశ్చితిలో ఉండగానే ఓ అల చల్లగా వచ్చి మెల్లిగా తాకింది. తొలి స్పర్శ! అల తాకిన తరుణం శరీరంలోని అప్పటి వరకూ లేని ఏవో కొత్త సంకేతాలు మొదలయ్యాయి. అది వెనక్కి వెళ్ళేటప్పుడు నాలోని ఏదో భాగాన్ని తీసుకెళ్ళిపోతుందన్న భావన కలిగి, అప్రయత్నంగా రెండు అడుగులు వేశాను.

“జాగ్రత్త!” మెదడు వారిస్తోంది. “భయం వలదు” మనసు ఉరకలేస్తోంది. అనిశ్చితి నన్ను కమ్మేస్తోంది.

ఇంతలో మరో అల. ఎప్పుడొచ్చిందో, ఎలా వచ్చింది. కాలి కింది ఇసుకను లాక్కుపోయింది. పడబోయాను. సంభాళించుకున్నాను.

“నువ్వు ముందుకెళ్ళకపోతే, అదే నీ దగ్గరకి వస్తుంది తెల్సా! చూడు నీ మీదెంత ప్రేమో” మనసు తాను నెగ్గిందనుకుంది.

“కాళ్ళు సరిగ్గా ఆన్చు. గట్టిగా నిలబడు. కాస్త కళ్ళు పైకెత్తి వచ్చే అలలను చూస్తూ ఉండు. ఎంత ఉదృతిలో వస్తున్నాయో అంచనా వేసుకుంటే, మనం జాగ్రత్తపడచ్చు” అని మెదడింకా ఏవో సూచనలు ఇస్తూనే ఉంది. ఇంతలో మరో అల మోకాలి పై వరకూ నన్ను తడిపేసింది. ఆనందాశ్చర్యాల్లో నేను. మనసు ఫక్కున నవ్వింది. “నన్ను నమ్ము” అంటూ దీనంగా మెదడు. నమ్మాలనిపించలేదు. స్వర్గపు ముఖద్వారంలో ఉండగా ఐడెంటిటీ ప్రూఫ్ చూపించమన్నంత చిరాకేసింది. మనసు ఆ విషయం కనిపెట్టేసింది. అడ్డూ అదుపూ లేనందుకు గెంతులేసింది. నా చేతా గెంతులేయించింది. బాగుందనిపించింది. అంతలోనే కథలో మరో మలుపు.

మనసు ఆటలో నాకు తెలీని నియమాలు తెల్సొస్తున్నాయి. “రా, రమ్మ”ంటే అల రాదు. “వద్దుపో” అంటే చట్టుక్కున చుట్టేస్తుంది. వేచి చూసినంతసేపూ హేళన చేస్తుంది. అహం దెబ్బతిని మూతి ముడుచుకుంటే నిలువెళ్ళా ముంచేస్తుంది. ప్రతీ తాకిడిలో కొత్త జీవం ఇస్తుంది. పోయే ప్రతీ సారీ ప్రాణం తోడేస్తుంది. నచ్చతుందో, నచ్చటం లేదో కూడా తెలీలేదు. దానికి తోడు మనసు ఎప్పుడు ఎగురుతుందో, ఎప్పుడు పడుతుందో తెలీటం లేదు. ఉన్నపలాన ఉప్పెనలా ఉత్సాహం, ఉన్నట్టుండి నీరు గారే నిరూత్సాహం.  నవ్వుకి, కన్నీళ్ళకి విభజన కుదరడం లేదు. ఇది వరకెప్పుడూ ఎరుగని “నన్ను”ని చూసుకొని అయోమయం మొదలయ్యింది. తర్వాత భయమేసింది. నాలోని అపరిచిత వ్యక్తిని చూసి గుక్క తిప్పకుండా ఏడ్వడం మొదలెట్టాను. ఆ ఏడుపులో కొట్టుకుపోతానేమో అనేంతగా! మెదడు నన్ను చూసి జాలిపడి ఊరుకోక, నా కన్నీరాగే వరకూ ఓపిక పట్టి, నన్ను తనతో తీసుకెళ్ళి ఓ పట్టీ చూపించింది. కన్నీళ్ళు తుడుచుకొని చూస్తే, అదేదో గ్రాఫ్! అదేమిటో అర్థమయ్యేలోపు ఇంకో గ్రాఫ్ దాని పక్కనే పెట్టింది. తికమకలోనూ వాటిలో ఒక సారూప్యం కనిపించింది. ఆ రెండూ ఒకటేలా ఉన్నాయి.

“ఒకటి నీ గుండె చప్పుడు. రెండోది అల. ఏమన్నా అర్థమవుతోందా? నువ్వు అలతో ఎంత అల్లుకుపోయావంటే, నీ గుండె సవ్వడి కూడా దానినే అనుకరిస్తుంది.”

కళ్ళప్పగించి చూస్తూ ఉండిపోయాను వాటివంక. నాకు తెలీకుండా ఒకరికి నా మీద ఇంత అధికారమా?! “అధికారం కాదది, అనురాగం వల్ల వచ్చిన కొత్త పరిణామం… అంతే!” మనసు తన వాదన మొదలెట్టింది. “ప్రేమ నైజమే అంత! కవ్విస్తుందీ, నవ్విస్తుందీ, కన్నీట ముంచుతుందీ. అంత మాత్రన అలతో నీ బంధం, బంధం కాకుండా పోగలదా?”

“అది ప్రేమ అవునో కాదో తెలీదు కానీ, అల నైజం మాత్రం నీ కళ్ళముందుంది!” మెదడు ఏదో చెప్పుకొస్తోంది. ఏవీ వినిపించుకోను అని మొండికేశాను. నన్ను నేను కోల్పోతున్న వైనంలో ప్రపంచం ఉన్నా లేకున్నా ఒకటే అనిపించింది. ఎవ్వరినీ ఖాతరు చెయ్యనని తీర్మానించుకున్నాను. అందర్నీ వెలివేశాను. నా కోపం పోయే వరకూ ఎదురు చూసింది మెదడు. ఆ తర్వాత మెల్లిగా..

“లేదు లే! మనసు చెప్పే దాంట్లో కూడా నిజముంది. నీలో నిక్షిప్తమై ఇప్పటి వరకూ ఏ కన్నూ ఎరుగని అందాన్ని ఈ సముద్రం ఆవిష్కరించచ్చు. నిన్ను కవ్వించీ, ఉడికించీ నీతో ఆటలాడచ్చు. పసిపాపాయిలా నిన్ను తనలో దాచుకోవచ్చు. కాకపోతే, ఇవేవీ జరక్కుండానే నువ్వు వెనుదిరగాల్సి రావచ్చు.”  ఆశ పెట్టినట్టే పెట్టి చంపేసింది మెదడు.

“మరిప్పుడెలా?” అన్నా నేను.

“ఏమీ లేదు. ఇక్కడే ఉండు. ఇలానే ఆడుకో. ఆడుకోనివ్వు. అల తాకినప్పుడు సంబరపడు. వదిలిపోతుంటే. నీ ప్రాప్తం అనుకో.”

“ఎన్నాళ్ళిలా?”

“కుదిరినంత కాలం! ప్రపంచం నిన్ను వెన్నక్కి పిల్చినప్పుడు వెనక్కి వెళ్ళిపోదువు. ఈలోపు సముద్రం నిన్ను తనలో కలిపేసుకుంటే సరే సరి!”

ఒప్పందం నచ్చింది. మనసుకి అవధులు లేని ఆనందం. ముగిసిపోతుందని ముందే తెలీటం ద్వారా ఎంత అభద్రత కలుగుతుందో, ఆస్వాదించటం కూడా అంత మెరుగుపడుతుంది. నేను ఇప్పుడున్నది ఆనంద సాగరం. నాదీ-నీదీ, నవ్వూ-బాధ, చీకటి- వెలుతురు, ప్రేమ-ద్వేషం అనే ద్వంద్వాలను దాటుకొని, విభజించలేనివి కొన్నుంటాయని తెల్సొచ్చిన లోకం. బంధంలో బంధించడం కన్నా, ఏ బంధనాలు లేని వాటిలోని రమ్యత స్పష్టమయ్యింది. నన్ను నేను కోల్పోకుండానే అనంత సాగరాన్ని ఆశ్రయమిచ్చాను.

మైమర్చిపోయుండగా, ప్రపంచం తన ఉనికి చాటుకోవడానికన్నట్టు నన్ను పిల్చింది. నేను పట్టించుకోలేదు. కాసేపటికి అమ్మ నుండి పిలుపు. తప్పలేదు. వెళ్ళాలి. లేచాను. మనసు మారాం చేస్తుందనుకున్నాను, వదిలేస్తున్నందుకు. ఏదో స్తబ్ధతలో ఉండిపోయిందది, కలల సౌధం కుప్పకూలిపోయినందుకు. బయలుదేరాను. ఒక్కో అడుగూ ముందుకెళ్తుంటే అలలు వెంబడించాయి. “ఆగిపోదామా?” అని బతిమిలాడింది మనసు. “సమయం మించిపోయింది” అని మెదడు చిన్ని ఆశ నడుం విరిచేసింది. వెనక్కి తిరిగి చూడకుండా నేను నడుస్తూనే ఉన్నాను.

“కఠినాత్మురాలా!” మనసు ఉక్రోషం చూపించడానికి విశ్వప్రయత్నం చేసింది. స్థిమితంలేక, మరో క్షణంలో “నాదే తప్పు. నేనే ఆశపడ్డాను! అదే అన్నింటికీ అనర్థం!” అని మధనపడింది.

“ఆశ పడ్డం నీ నైజం. నిన్ను అదుపులో పెట్టడం నా నైజం. నువ్వు చేసినదాంట్లో తప్పు లేదు. నేను చేసింది తప్పో ఒఫ్పో ఎవరూ నిర్ణయించలేరు. ఉండుంటే ఏం జరిగేదో ఎవ్వరూ ఖచ్చితంగా చెప్పలేనప్పుడు, వచ్చేయటం కూడని పని అని ఎలా చెప్పగలరు? కలలెంత ముఖ్యమో, కాలమూ అంతే! జరగవచ్చునేమోనన్న కలలో జరుగుతున్న కాలాన్ని విస్మరించలేను!” మెదడు తర్కవితర్కాల్లోకి వెళ్ళిపోయింది.

“ఏమో.. నాకివ్వన్నీ తెలీదు” అంది మనసు.

“నీకు తెలీకూడదులే ఇవి. కానీ ఒక్కటి మాత్రం నిజం నువ్వనుకున్నది జరిగితే బాగుణ్ణు అని నాకు బలంగా అనిపించింది. ప్చ్.. జరగలేదంతే!”

ఉల్లిక్కిపడ్డాను,  తను ఆశపడుతూ కూడా నా క్షేమాన్ని తన నెత్తినేసుకుందే అని! నిట్టూర్చాను! నా క్షేమం కోరే వాళ్ళందరినీ గుర్తుతెచ్చుకున్నాను. సముద్రమూ మదిలో మెదిలింది. సన్నని నవ్వు పెదాలపై మెదిలింది.

ఇంటికెళ్ళగానే అమ్మ అడిగిన మొదటి ప్రశ్న, “సముద్రం నచ్చిందా?”.
“ఓహ్.. బ్రహ్మాండంగా!” అని కాస్త ఆగి, “సునామీ అంటే ఏంటో చెప్పనా? ఓ పేద్ద అల. ఎంత పెద్దదంటే ఓ ఇరవై ముప్ఫై అంతస్తులంత పెద్ద అల, అంతే! అంతకన్నా ఏమీ లేదు!”
అమ్మ ఆపకుండా నవ్వుతోంది.. ఎందుకో!

ప్రేమించటం కష్టం!

ప్రేమించటం కష్టం!

ముడతలు పడిపోయి, ఊసురోమంటూ ఉన్న నిర్జీవమైన ఊదని బుడగను తీసుకొని దానికి ఊపిరిపోయటంతో ప్రారంభమవుతుంది కథంతా! కొన్ని సందర్భాల్లో మనకే అంత ఊపిరిచ్చే ఓపిక ఉండదు. కళ్ళముందు అది ఆకారం దాల్చుతుందే కానీ అట్టే ఎక్కువ కాలం నిలువదు. బుగ్గలు నొప్పెట్టి, ఊపిరి తిత్తులు సహకరించక మనమే వదిలేస్తాం.  ఇంకొన్ని సార్లు మనం ఊపిరినిస్తున్న కొద్దీ బుడగ పెద్దవుతూ సంతృప్తి కలిగిస్తూనే ఉన్నా, మనం కాస్త ఊపిరి తీసుకునేలోపు మళ్ళీ నీరసపడిపోతుంది. మళ్ళీ గాలిపోస్తాం. మళ్ళీ ప్రాణం వచ్చినట్టుంటుంది. మనం ఊపిరి పీల్చుకుంటాం. అది మళ్ళీ ఊసురోమనడం మొదలవుతుంది. “ఎందుకిలా?” అన్న అలోచన రాదు. వచ్చే లోపు చాలా ఆలశ్యం జరిగిపోవచ్చు. ఆ బుడగకి చిల్లు పడిందని గ్రహించేలోపు మన మనసుకి తూట్లు పడ్డం ఖాయం. బహుశా ఎప్పుడో ఈ మనసులానే దానికి కూడా తూట్లు పడుండచ్చు. ఏమో?

ప్రేమించటం చాలా కష్టం!

అన్నీ కలిసొచ్చి బుడగా మంచిది దొరికి, మనమూ దానికి ఊపిరినిచ్చి ఓ అందమైన ఆకారాన్నిచ్చి ముడి వేసుకుని, పట్టుకునే వీలుగా తాడు కూడా సమకూర్చుకున్నాం అనుకోండి. మన కళ్ళ ముందే గాల్లో తేలుతూ మనల్నీ తేలియాడిస్తుంది. నేలజారక మబ్బు చాటు దాగున్న చినుకుల్ని అనుమతైనా అడగకుండా సూర్యకిరణాలు తాకినప్పుడు ఆవిష్కరింపబడే ఇంద్రధనస్సంత అద్భుతంగా ఉంటుందది. సాధారణంగా సినిమాల్లో “ది ఎండ్” వచ్చేది ఇక్కడే! అందుకే ప్రేమ అంటే మత్తుగా, గమ్మత్తుగా, మగతగా ఉంటుందనుకుంటుంటాం.

అనుకోడాలతో జీవితాలు అయ్యిపోవు కదా! అప్పుడే మొదలవుతుంది తిరకాసు. హృదయాంతరాళ్ళల్లో దాచుకున్నదంతా ఆయువుగా పోసేశాక ఒక ఉనికిని సంతరించుకొని, అది మన గుప్పేట్లో సజీవంగా ఉన్నదాన్ని చూస్తుంటే ముద్దొచ్చేస్తూ ఉంటుంది. మనసైనది మనసుకు హత్తుకోవాలనిపిస్తుంది. ప్రేమావేశంలో దాన్ని కాస్త గట్టిగా కౌగిలించుకున్నామా? అంతే సంగతులు. ఊపిరాడక ఉరేసేసుకుంటుంది. దగ్గరకి తీసుకుంటే దూరమవుతుందనే భయంతో, దూరంగానే ఉండనిచ్చామా? “ఉఫ్” అన్నప్పుడు వచ్చే గాలికి కూడా చలిస్తుంది. “పట్టుక్కుని కూర్చున్నానా?” అన్న అనుమానమూ రేకెత్తిస్తుందని వదిలేస్తే దిక్కూ, మోక్కూ లేక చచ్చే దిక్కుమాలిన చావుకి వదిలేసిన పాపం మనకంటుకుంటుంది.

పట్టుకోవాలి, విడిపించుకుని వెళ్ళలేనంతగా!  విడిచిపెట్టాలి, పట్టుకోల్పోనంతగా!

చెప్పానా? ప్రేమించటం చాలా కష్టమని. హమ్మ్..

(ప్రేమించబడ్డం గురించి మరో సారి! )

మాట – మౌనం (వైట్ ఆండ్ బ్లాక్)

“వైట్ ఆండ్ బ్లాక్? అచ్చు తప్పు!” అని మీరనుకునే లోపు దాని పై ఓ రెండు ముక్కలు. బ్లాక్ ఆండ్ వైట్ లో బ్లాక్ ని వైట్ గా వైట్ ని బ్లాక్ గా చూపించడమే. అంటే పాత్రల రోల్ రివర్సల్ మాట!

**************************************************************************

ఆ ఊరిలో అన్ని కుటుంబాల్లానే అదీ ఒక కుటుంబం. చింతల్లేని కుటుంబమా? కాదా? అన్నది మున్ముందు తెల్సిపోతుంది, తొందర పడి ఓ మాటనేసుకుంటే మళ్ళీ అవ్వాక్కవ్వాల్సి రావచ్చు. ఆ కుటుంబంలో ఒక అమ్మా, ఒక నాన్నా, ఒక నాన్నమ్మ, ఒక తాతయ్యా ఉన్నారు. అత్తలూ, మామలూ, పెద్దమ్మలూ, పెద్దనాన్నలూ, బాబాయిలూ, పిన్నులూ అంతా కల్సి, జనాభా లెక్కలు రాసుకోడానికి అరగంట సమయం పట్టేంత మంది ఉన్నారు. ఇంత మందున్న ఇంట్లో మరో ముఖ్యమైన నివాసి “సందడి”. అందరూ నిద్రపోయాక, ఎవ్వరూ నిద్రలేవని కాసేపూ సందడి కూడా నిద్రిస్తుంది. మిగితా అన్ని వేళలా సందడే సందడి.

మనమనుకున్న ఒక అమ్మా, ఒక నాన్న పిల్లలు మాటా – మౌనం. మౌనం మళ్ళీ అక్కే ఇక్కడ కూడా, కానీ ఇక్కడ మాత్రం మాటే రాజ్యం. పది మందీ తిరుగుతూ ఉండే ఈ సావిట్లో మౌనానికి స్థానమేదీ? ఏ మూల వసారాలోనో కూర్చొని ఉంటుంది. మాట మాత్రం కాళ్ళకున్న మువ్వల సవ్వడి, గాజుల గలగలతో ఇల్లంతా చకచకా తిరిగేస్తుంటుంది. పొద్దున్నే సుప్రభాతపు గీతంతో పాటు “లే.. పొద్దు పొడిచింది” అంటూ మొదలుకుని, స్నానాల గది దగ్గర “నే ముందంటే.. నే ముందు” అంటూ, పూజల వ్యవహారంలో “ఆ పళ్ళెం అందుకో, ఈ ప్రసాదం తీసుకో” అని మంత్రాల మధ్యన, కూరగాయలమ్మతో బేరాల్లో, ఫలహారాల వేళ “తిను సరిగ్గా.. మళ్ళీ పొద్దు పోయే దాకా రావు” అన్న నాజుకైన మందలింపులో, పరుగు పరుగున పనులకెళ్తున్న వాళ్లకి అప్పగింతల్లో, పాలెర్ల మీద కేకలేస్తూ, భోజనాలయ్యాక ఆడవాళ్ళ కుబుర్లో, బడి నుండి వచ్చిన పిల్లల అల్లర్లలో, పిల్లల బదులు దెబ్బాడుకునే తల్లుల తిట్లల్లో, సాయంత్రం వేళే మొదలయ్యే వంట పనుల్లో, అలసి తిరిగొచ్చేవారిని ఆప్యాయతగా అక్కున చేర్చుకోవడంలో, రాత్రుల భోజనాల్లో, వీధి అరుగున కూర్చుని లోకాభిరామాయణంలో, నిద్రపుచ్చుతున్న పాపలకి కథల్లో, అన్ని చోట్లా, అన్ని వేళలా ఆ ఇంట్లో అందరి తలలో నాలుకా “మాటే”. సంతోషమైనా విషాదమైనా ఆ ఇంట “మాట”దే రాజ్యం.

మౌనం ఎప్పుడైనా సరదా పడి ఏ ఒక్కరికి జత కుదిరినా, “ఏమైంది? అలా ఉన్నావ్?” అనుకుంటూ మాట ముసిరేస్తుంది. కాస్త మొండికేసి పలకకపోతే “ఏదో అయ్యింది? ఏంటది?” అంటూ నిలదీస్తుంది. “ఏం జరిగిందంటే నే చెప్పలేను” అని అందుకుంటే “ఏ కాలేదంటే నేనొప్పుకోనూ” అని నస పెడుతుంది. ఏం జరిగిందో చెప్పలేక, మాటతో కలవడానికి మనస్కరించక, కాస్త ఏకాంతాన్ని ఆశ్రయిస్తే, “ఏదో అయ్యింది, ఏదో అయ్యిపోయింది” అంటూ మూకుమ్మడి దాడి చేసే మాటలను అధిగమించే ఏకైక అస్త్రం నిద్రను నాటకంలో ముఖ్యపాత్రను చేస్తే “ఏదో అయ్యింది.. చెప్పటం లేదు పిచ్చి వెధవా” అంటూ తలనిమురుతూనే ఉంటుంది మాట.

కేవలం కొన్ని క్షణాల మౌనం అంతే! అంతరాంతరాల్లో ఉన్న అలజడులన్నీ సర్దుకుపోతాయి. ఆ క్షణాలు కూడా మౌనానికి దక్కవు. మౌనం అంటే బాధకి పర్యాయపదమని వార భావన. మౌనం తన ఉనికి చాటుకునేది ఒకే ఒక వేళ, కొత్తగా పెళ్ళై గూటికి చేరిన జంటకి జంటగా. బిడియం, సిగ్గూ, భయం, అనుమానం కలిసొచ్చి మాట నోరు కట్టేసిన వేళల్లో, మౌనం వారిద్దరి మధ్య వారధి వేస్తూ ఉంటుంది, అందరినీ తప్పించుకుంటూనే. కానీ వాళ్ళు కూడా “ఛా.. మాటలు ఆడుకునే మాటే” లేదు అని విసుక్కుంటారు, కలిసీ కలవగానే.

మాటలతోనే పంచుకున్నా, తెంచుకున్నా! మాటల్లోనే బంధాలూ, ఒప్పందాలు! మాటలే గుర్తుంచుకున్నా, గాలికి వదిలేసినా! మాటలే – చిన్నబుచ్చినా, మైమరపించినా! మాట అందరినీ కలుపుతూ అందరిలో ఒక్కరిలా ఇల్లంతా కలియతిరుగుతుంది. మౌనం మాత్రం ఏ నిద్ర లేని చీకటి రాత్రి కోసమో ఎదురుచూస్తూ ఉంటుంది డాబా మీద.

ఓడినా.. ఓడించినా..

నీ మీద గెలుద్దామంటే నీ ఓటమి నా ఓటమయ్యి కూర్చుటుంది. నేను ఓడిపోదామనుకుంటే నా ఓటిమికి నేను తప్ప దిక్కుండదు. ఓడిస్తూ నెగ్గలేక, నెగ్గుతూ ఓడిపోలేక ఈ ఆటను ఆడలేను. అలా అని వదలి వెళ్ళిపోలేను. ఆటలో ఆసక్తి హెచ్చేకొద్దీ గాయాలకీ అవకాశం పెరుగుతూ పోతుంటే నిన్ను కాపాడుకోవాలనే తాపత్రయానికీ నేను ఓడిపోకూడదన్న తపనకీ మధ్య “మనం” నలుగుతున్నాం. ఆ నలుగు నిగారింపుకే అనిపిస్తుంది ఓ పక్క. అనవసరపు ఒత్తిడి అనిపిస్తుంది మరో పక్క. పక్కకు తప్పుకోలేక, పక్కపక్కన ఉండలేక ఎన్నాళ్ళీ ఘర్షణ? అంటే నా ఓటిమి నీదయ్యినప్పుడు. లేదా మరుపు నా మీద గెల్చినప్పుడు.